Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow Ł arrow Łuszczak zmienny
Łuszczak zmienny
 Kuehneromyces mutabilis
(Schaeff.) Singer & A.H. Sm. 1946

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: pieczarkowce - Agaricales
Rodzina: pierścieniakowate - Strophariaceae
Rodzaj: łuszczak - Kuehneromyces Sing. et Smith


Kapelusz średnicy 20 do 70 mm, początkowo półkulisty, później łukowaty do płaskiego, z niskim cienkim garbem; na środku jaśniejszy, z wyraźnie ciemniejszym, prążkowanym brzegiem i przeświecającymi blaszkami; powierzchnia gładka, tylko bardzo młode owocniki pokryte zanikającymi, brązowawymi łuseczkami. Bardzo zmienny w kolorze, od piaskowożółtego do rdzawobrunatnego, bardzo higrofaniczny (wodochłonny).

Blaszki różnej długości, szerokości 3 do 5 mm, gęste, początkowo zakryte osłonką, przyrośnięte do trzonu albo nieco zbiegające; początkowo białe, później rdzawobrunatne.

Trzon 30 do 70 mm wysoki, 4 do 8 mm gruby, cienki, wysmukły, cylindryczny, pusty, łykowaty. Pod kapeluszem gładki, jasnobrązowawy, delikatnie karbowany, a poniżej pierścienia brązowy z brunatnymi łuseczkami, u nasady ciemnobrunatny.

Pierścień zanikający, krótki, wywinięty ku górze, wysoko osadzony, błoniasty, rdzawobrązowy od zarodników; gdy zaniknie, pozostają ślady w postaci większych łusek.

Miąższ w kapeluszu cienki, miękki, wodnisty, białawy, niezmienny; w trzonie twardy, łykowaty, rdzawobrunatny; smak łagodny, przyjemny, zapach korzenny lub świeżo ściętego drewna.

Zarodniki szerokoelipsoidalne, gładkie, ucięte na końcu, z dobrze widoczną porą rostkową. O wymiarach 6-7 x 3-4,5 µm. Wysyp rdzawobrązowy.

Występowanie: Wyrasta w dużych grupach, wiązkami, na pniach i powalonych kłodach drzew liściastych, rzadko iglastych; w lasach, parkach, w zadrzewieniach przydrożnych; pospolity w całym kraju.

Wartość: Grzyb jadalny ale mało znany i rzadko zbierany. Do spożycia nadają się kapelusze, trzonki są twarde i zdrewniałe.

Gatunki podobne:
Hełmówka jadowita [hełmówka obrzeżona] Galerina marginata - śmiertelnie trująca, ma niełuskowany tylko włókienkowaty trzon i mączno-rzodkwiowy zapach oraz smak, rośnie raczej w grupach niż wiązkach, przede wszystkim na drewnie drzew iglastych.
Kruchaweczka namakająca [kruchaweczka wilgotna] Psathyrella piluliformis ma biały, kruchy trzon bez pierścienia.

Inne nazwy: łuskwiak zmienny, opieńki zmienne, bedłka zmienna.

Synonimy: Agaricus mutabilis Schaeff. 1774, Dryophila mutabilis (Schaeff.) Quél. 1886, Galerina mutabilis (Schaeff.) P.D. Orton 1960, Lepiota caudicina Gray 1821, Pholiota mutabilis (Schaeff.) P. Kumm. 1871

Uwagi: Znajduje się na liście grzybów dopuszczonych do obrotu handlowego i przetwórstwa , pochodzący wyłącznie z upraw.
Jest tzw. pasożytem słabości, rozkłada obumarłe drewno liściaste i iglaste, pniaki, leżaninę, obumarłe, stare drzewa.
Jest uprawiany, szczepi się grzybnią pniaki i kłody bukowe, również na skalę przemysłową.

Opracowała: Izabella Kulińska

Literatura
:
B.Gumińska, W. Wojewoda "Grzyby i ich oznaczanie", wyd.PWRiL, Warszawa 1985
P.Skoubla "Wielki atlas grzybów", wyd. Elipsa, Poznań 2007
A.Grzywacz, J.C.Nieto "Grzyby leśne" PWRiL, Warszawa 1990
M.Snowarski "Atlas grzybów Polski" internetowa wersja 01.2009
W. Wojewoda „Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski” IB PAN, Kraków 2003
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku