Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow B arrow Berłóweczka frędzelkowana
Berłóweczka frędzelkowana
  Tulostoma fimbriatum
Fr.
Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: pieczarkowce - Agaricales
Rodzina: pieczarkowate - Agaricaceae
Rodzaj: berłóweczka - Tulostoma Pers.

Owocnik powstaje pod powierzchnią ziemi (hypogeicznie), jest wówczas kulisty; dojrzewa nad powierzchnią ziemi (epigeicznie), dojrzały owocnik ma kształt grubej pałeczki z kulistą główką na szczycie.

Główka ma kształt kulisty, średnicy 5 do 15 mm. Warstwa zewnętrzna (egzoperydium) okrywająca młody owocnik ma barwę białą, później rdzewiejącą. Jest cienka, nietrwała, pęka podczas wydłużania się trzonu, łatwo się kruszy oplatając strzępkami wraz z cząsteczkami podłoża kulistawą warstwę wewnętrzną (endoperydium), wcześnie odpada, choć może pozostać u podstawy główki jako pas wąskiej krusty. Endoperydium okrywające glebę ma barwę brudnoszarą lub ochrowoszarą, miękko papierowate, spłaszczone u podstawy. Powierzchnia gładka, nie połyskliwa. Otwiera się ujściem nieco wyniesionym lub płaskim, kolistym, o nierównym, porozrywanym, frędzlowatym brzegu, uwalniając pylącą masę zarodników. Gleba jednolita, rdzawa, dojrzała pyląca.

Trzon pełny, twardy, prosty, zagłębiony w podłożu lub nieco wystający na powierzchnię. Wysokości 20 do 60 mm i grubości 3 do 5 mm. W kolorze początkowo białawy, potem ochrowobrązowy do kasztanowego. Powierzchnia gładka do łuseczkowatej, niekiedy z podłużnymi bruzdami. Na przekroju kremowobiały.

Zarodniki kuliste, brodawkowane, żółtawobrązowawe, średnicy 4 - 10 µm.

Występowanie: W rzadkich świetlistych lasach lub poza lasem, w suchych, słonecznych, piaszczystych miejscach. Na glebach lekkich lub wapiennych. Rośnie jesienią ale owocniki można spotkać przez cały rok. W Polsce rzadki.

Wartość: Grzyb niejadalny. Saprofit.

Ochrona:
Ujęty na czerwonej liście grzybów wielkoowocnikowych w Polsce ze statusem „V - narażony”

Gatunki podobne: inne rodzaje Tulostoma.

Inne nazwy: pałeczka frędzelkowata, pałeczka frędzelkowana.

Uwagi: Zdarza się, że na jednym stanowisku występują obok siebie różne rodzaje Tulostoma.

Opracowała: Joanna Gądek

Literatura
:
B. Gumińska, W. Wojewoda „Grzyby i ich oznaczanie.”, PWRiL, Warszawa 1983
E. Gerhardt „Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik.” KDC, Warszawa 2006
W. Rudnicka-Jezierska „Flora Polska. Grzyby.” Tom XXIII, PAN Kraków 1991
W. Wojewoda "Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski.", IB PAN, Kraków 2003
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku