Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow N arrow Niszczyca anyżkowa
Niszczyca anyżkowa
 Gloeophyllum odoratum
(Wulfen) Imazeki 1943

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: niszczycowce - Gloeophyllales
Rodzina: niszczycowate - Gloeophyllaceae
Rodzaj: niszczyca - Gloeophyllum P. Karst.


Owocnik wieloletni, przyrośnięty bokiem. W kształcie poduszkowaty, lekko spłaszczony, konsolowaty do brylastego, rozpostarto odgięty, często nieregularny, średnicy 50 do 200 mm. Sąsiednie okazy czasami zrośnięte po kilka tworzą nieregularne półeczki. Powierzchnia w starszej części barwy czarnobrązowej, szarobrązowej, szaroczarniawej, przy brzegu z jaśniejszą strefą barwy złocistej, żółtobrązowej, cynamonowopomarańczowej do cynamonowobrązowej. Bardzo nierówna, pagórkowato chropowata, początkowo delikatnie aksamitna, z wiekiem naga, nieraz z głęboką koncentrycznie przebiegającą bruzdą u nasady owocnika. Brzeg przeważnie zgrubiały, tępy, zaokrąglony 5 do 10 mm grubości, u młodych okazów płonny na szerokości 4 do 8 mm.

Rurki jednowarstwowe, czasami w starych okazach niewyraźnie warstwowane. Długości 5 do 15 mm u nasady kapelusza, 2 do 3 mm w środku, na brzegu ok 1 mm. Barwy rdzawobrązowej do cynamonowobrązowej z białawym nalotem wewnątrz.

Pory koliste lub wydłużone, kanciaste, w starszych owocnikach mogą być labiryntowate, drobne do dużych, 0,4 do 0,6 mm, czasami do 3 mm. Początkowo żółtawe, żółtocynamonowe, z wiekiem ciemniejące, pod wpływem ucisku zmieniające barwę na cynamonowobrązową.

Miąższ żółtobrązowy do cynamonowobrązowego, pod wpływem działania roztworów alkalicznych barwi się na czarnobrązowo. Początkowo miękko-korkowaty, później twardy, korkowato-zdrewniały, jednorodny, bez wyraźnie zróżnicowanej skórki, tylko u starszych okazów występuje pewne stwardnienie powierzchni. Zapach miły anyżku lub kopru włoskiego. Smak świeżych owocników kwaskowaty, suchych lekko gorzkawy. U nasady kapelusza grubości 20 do 35 mm, w środkowej części 10 do 20 mm, a na brzegu 1 do 2 mm.

Zarodniki elipsoidalne, na jedym końcu zwężone i ostre, o wymiarach 6-11 x 3-4,5 µm. Wysyp biały.

Występowanie: Na starych pniakach świerkowych, rzadziej sosnowych, jodłowych lub modrzewiowych, częsty. Przez cały rok.

Wartość: Grzyb niejadalny.

Gatunki podobne to:
smolucha świerkowa Ischnoderma benzoinum – bez zapachu anyżu;
smolucha bukowa Ischnoderma resinosum – bez zapachu anyżu.

Inne nazwy: niszczyca pachnąca, huba pachnąca, wrośniak pachnący, anyżak pachnący.

Synonimy: Anisomyces odoratus (Wulfen) Pilát 1940, Boletus annulatus Schaeff. 1774, Boletus ceratophorus Hoffm. 1794, Boletus odoratus Wulfen 1788, Boletus odoratus var. polymorphus (Hoffm.) Pers. 1801, Boletus polymorphus Hoffm. 1794, Ceratophora fribergensis Humb. 1793, Ceratophora odorata (Wulfen) Bondartsev & Singer 1941, Daedaleopsis odorata (Wulfen) P. Karst. 1899, Fomes odoratus (Wulfen) P. Karst. 1882, Fomes odoratus Lloyd 1920, Helvella subterranea Houtt. 1783, Ochroporus odoratus (Wulfen) J. Schröt. 1888, Osmoporus odoratus (Wulfen) Singer 1944, Osmoporus odoratus subsp. americanus (Overh.) M. Fidalgo 1962, Polyporus odoratus (Wulfen) Fr. 1821, Polyporus vajsii Velen. 1922, Trametes americana Overh. 1935, Trametes odorata (Wulfen) Fr. 1838, Boletus odoratus var. ceratophora (Hoffm.) Schrad. 1794, Polyporus roseus var. ceratophora (Hoffm.) Pers. 1825, Polyporus roseus var. polymorphus (Hoffm.) Pers. 1825

Uwagi: Występuje jako saprofit, powoduje brunatną zgniliznę. Gatunek bardzo zmienny, w zależności od warunków siedliskowych. Łatwy do rozpoznania po charakterystycznym zapachu.

Opracowała: Joanna Gądek

Literatura:
E. Garnweidner „Encyklopedia kieszonkowa. Grzyby.”, MUZA SA, Warszawa 2003
E. Gerhardt „Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik.”, KDC, Warszawa 2006
T. Laessoe, A. Del Conte „Grzyby. Wielka księga.” WWiŻ, Warszawa 1997
S. Domański, H. Orłoś, A. Skirgiełło „Flora Polska. Grzyby. Tom III, PWN, Warszawa 1967
W. Wojewoda "Krytyczna Lista Wielkoowocnikowych Grzybów Podstawkowych Polski" IB im. W. Szafera PAN, Kraków 2003
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku