Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow M arrow Maślak zwyczajny
Maślak zwyczajny
 Suillus luteus
(L.) Roussel 1796

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: borowikowce - Boletales
Rodzina: maślakowate - Suillaceae
Rodzaj: maślak - Suillus Gray


Kapelusz średnicy 40 do 150 mm. Barwy jasnobrązowej, brązowej, ciemnobrązowej, czasem żółtobrązowy, ochrowy, rzadziej z odcieniem szarym lub oliwkowym, na starość zwykle jaśniejszy. W kształcie półkulisty, następnie wypukły, z wiekiem rozpostarty, grubomięsisty. Powierzchnia gładka i lepka, w czasie suszy wyschnięta, błyszcząca, drobno żyłkowana w kierunku promienistym. Skórka bardzo łatwo daje się oddzielić od miąższu. Brzeg ostry.

Rurki długości do 15 mm. W kolorze cytrynowe do złotożółtych, dojrzałe z odcieniem oliwkowym. Dające się łatwo oddzielić od miąższu. Przy trzonie przyrośnięte lub nieznacznie zbiegające.

Pory drobne, okrągłe, z wiekiem kanciaste. Barwy rurek.

Trzon długości 30 do 110 mm i grubości 10 do 25 mm. W kolorze jasnożółty, złotawy, u szczytu jasnocytrynowy, poniżej brudno-szaro-brązowawy. Powierzchnia nad pierścieniem usiana drobnymi żółtawymi ziarenkami, które z wiekiem brązowieją. W kształcie cylindryczny, ku podstawie nieco zgrubiały, pełny, z błoniastą osłoną - pierścieniem.

Pierścień jest pozostałością po błoniastej osłonie, która po rozerwaniu zwisa płatami od brzegów kapelusza lub tworzy pierścień na trzonie, zanikający na starość. Barwy jasnokremowej z fioletowym odcieniem, z wiekiem ciemny.

Miąższ miękki, soczysty, trochę wodnisty. W kolorze białawy, później kremowy, żółtawy, nad rurkami cytrynowo żółtawy, w trzonie lekko płowy, niezmienny. Smak łagodny, zapach słaby, nieznaczny.

Zarodniki elipsoidalno-wrzecionowate, gładkie, bladożółte, do ochrowo-żółtawych, o wymiarach 7-11 x 2,5-4 µm. Wysyp świeży - barwy rdzawo-ochrowej, wyschnięty – ochrowo-żółtawy.

Występowanie: Na ziemi w lasach iglastych, zwykle sosnowych. Bardzo pospolity, z wyjątkiem wyższych położeń górskich. Od maja do listopada.

Wartość: Grzyb jadalny, bardzo smaczny. Przed przygotowaniem do spożycia należy usunąć skórkę z kapelusza albo śluz.

Gatunki podobne:
Maślak ziarnisty Suillus granulatus o jaśniejszym kapeluszu i bez pierścienia.

Inne nazwy: huba maślak, koźlak, maślak, maślarz, pępek, ślimak, grzyb maślak, borowik maślak, maślacz, maślach, maśloch, maślórka, sośniak, żółtak, sośniczek, maśluch, maślicha, sosnal, maśluk.

Synonimy: Boletopsis lutea (L.) Henn. 1900, Boletus luteus L. 1753, Ixocomus luteus (L.) Quél. 1888, Boletus volvatus Batsch 1783, Cricunopus luteus (L.) P. Karst. 1881, Viscipellis luteus (L.) Quél. 1886

Uwagi: Grzyb mikoryzowy. U niektórych osób może wywołać objawy alergiczne. Przed przyrządzeniem należy usunąć śluz z kapelusza, najlepiej zdejmując skórkę.
Znajduje się na liście grzybów dopuszczonych do obrotu handlowego i przetwórstwa.

Opracowała: Joanna Gądek

Literatura
:
B. Gumińska, W. Wojewoda „Grzyby i ich oznaczanie” PWRiL, Warszawa 1983
A. Skirgiełło „Flora polska.Grzyby./podstawczaki, borowikowe/” PWN, Warszawa 1960
A. Dermek „Grzyby znane i mniej znane” PWRiL, Warszawa 1988
M.Fluck „Atlas grzybów. Oznaczanie, zbiór, użytkowanie.” DELTA, Warszawa
E. Gerhardt „Przewodnik Grzyby.” MULTICO Warszawa 2004
E. Gerhardt „Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik.” KDC, Warszawa 2006
A. Dermek, A. Pilat „Poznajemy grzyby” OSSOLINEUM, Wrocław 1990
W. Wojewoda "Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski.", IB im. W. Szafera PAN, Kraków 2003
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku