Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow B arrow Borowik brunatny
Borowik brunatny
Boletus badius
(Fr.) Fr. 1832
Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: szczecinkowce - Hymenochaetales
Rodzina: szczecinkowcowate - Hymenochaetaceae
Rodzaj: borowik - Boletus Dill. ex L.: Fr.

Kapelusz osiąga średnicę od 30 do 150 mm, ma kolor brunatny, czekoladowy, ciemnokasztanowy, kasztanowobrązowy, brązowy, za młodu prawie czarny (stąd nazwa potoczna "czarny łepek"); młode owocniki mają kształt półkulisty, który z wiekiem zmienia się w spłaszczony, rozpostarty, aż do poduszkowatego u starych okazów; powierzchnia matowa i delikatnie omszona, ale bywa też gładka i połyskliwa, w czasie deszczu lekko śluzowata; skórka nie oddziela się od miąższu; brzeg długo podwinięty, a u starszych owocników ostry.

Rurki mają taką samą barwę jak pory; dochodzą do 10 mm długości; są przyrośnięte do trzonu i częściowo zbiegające; po uciśnięciu zielenieją.

Pory u młodych owocników bladożółte, z wiekiem mają kolor zielonożółty do brudnooliwkowozielonawego; po uciśnięciu lub przekrojeniu niebieszczeją; są drobne u młodych okazów, a z wiekiem większe; okrągławe, kanciaste.

Trzon osiąga od 30 do 120 mm wysokości i od 10 do 50 mm grubości; ma kolor jasnożółty, na tle którego znajdują się ciemniejsze, ochrowobrązowawe, podłużne włókienka, nie ma siateczki; równogruby, odwrotnie maczugowaty, baryłkowaty, zwężony u podstawy, która często jest zasnuta białą grzybnią; często jest wygięty; pełny; mięsisty, włókienkowaty; na powierzchni gładki lub delikatnie omszony.

Miąższ białawy, kremowy u młodych owocników, z wiekiem ciemniejszy - żółtawy; po rozcięciu szybko staje się niebieski, ale pod wpływem powietrza przebarwienie szybko znika; zapach przyjemny, grzybowy, słabo owocowy; smak łagodny.

Zarodniki elipsoidalne do wrzecionowatych, gładkie, 12 do 17 x od 4 do 5 µm; wysyp oliwkowy.

Występowanie: od czerwca do listopada w lasach iglastych, szczególnie pod sosnami, oraz w lasach mieszanych, często gromadnie, bardzo pospolity.

Wartość: bardzo smaczny grzyb jadalny ,najczęściej zbierany z uwagi na łatwość rozpoznania i bardzo liczne występowanie.

Gatunki podobne to:
Xerocmus subtomentosus
podgrzybek zajączek;
Xerocomus rubellus podgrzybek czerwonawy;
Xerocomus subtometosus podgrzybek żeberkowany

Inne nazwy: podgrzybek brunatny, sośniak, czarny łebek, grzyb płowy, grzyb kasztanowaty, francuski, czarnulka, podgrzybnik, półgrzybek, zajączek, siniak,

Synonimy: Boletus castaneus badius Fr. 1818, Ixocomus badius (Fr.) Quél. 1888, Suillus badius (Fr.) Kuntze 1898, Xerocomus badius (Fr.) Kühner

Uwagi: grzyb dopuszczony do obrotu handlowego w Polsce; w starej systematyce występuje jako Xerocomus badius - podgrzybek brunatny.

W stanie surowym może mieć właściwości trujące ze względu na łatwość kumulowania pierwiastków radioaktywnych, zwłaszcza cezu, który jest łatwo wiązany przez znajdujący się w skórce barwnik - norbadion. Po katastrofie w Czarnobylu przestrzegano przed pozyskiwaniem tego gatunku właśnie z tego powodu.

Opracował: Mariusz Janczewski

Literatura:
B.Gumińska, W.Wojewoda "Grzyby i ich oznaczanie"
Ewald Gerhardt "Grzyby - wielki ilustrowany przewodnik"
Markus Fluck "Atlas grzybów"
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku