Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow P arrow Płachetka zwyczajna
Płachetka zwyczajna
 Cortinarius caperatus
(Pers.) Fr. 1838

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: pieczarkowce - Agaricales
Rodzina: zasłonakowate - Cortinariaceae
Rodzaj: zasłonak - Cortinarius Gray emend. Fr.


Kapelusz średnicy od 50 do 120 mm. Kolor początkowo białawożółtawy, szarawożółtawy, skórzanobrązowy do żółtobrązowego, za młodu z błyszczącym bladofioletowym odcieniem. Kształt u młodego owocnika kulistojajowaty, później wypukły, na starość płaski z garbkiem. Powierzchnia promienisto pomarszczona, matowa, oprószona, pokryta białosrebrzystymi łuseczkami, które w czasie wilgotnej pogody szybko bywają spłukiwane. Brzeg u młodych okazów ze zwisającymi resztkami osłony, z wiekiem promienisto popękany.

Blaszki szerokości od 4 do 6 mm, bladobeżowe do rdzawożółtawych, w końcu cynamonowobrązowe, z jaśniejszym karbowanym ostrzem, gęsto ustawione, przy trzonie wolne lub ząbkiem wykrojone.

Trzon białawy, brudnobiaławy, ze ściśle przylegającym pierścieniem. W kształcie cylindryczny, w podstawie ścięty. Długości od 50 do 120 mm i grubości od 10 do 25 mm. Powierzchnia nad pierścieniem z nalotem, pod nim delikatnie długowłóknista, wzdłużnie prążkowana, jedwabista. Mocny, pełny.

Pierścień wyraźny, błoniasty, często prążkowany i postrzępiony.

Miąższ białawy, brązowawy, pod skórką kapelusza żółtawoczerwonawy, w górnej części trzonu czasem bladoliliowy. W przekroju marmurkowaty. Zapach przyjemny, smak łagodny.

Zarodniki migdałowate, na powierzchni brodawkowane, ochrowe, o wymiarach 11-14 x 7-9 µm. Wysyp rdzawobrązowy.

Występowanie: Zwykle gromadnie, przeważnie w lasach iglastych, również w mieszanych, często wśród borówek i wrzosów. W niektórych częściach naszego kraju pospolity, w innych rzadki. Owocniki tworzy od sierpnia do października.

Wartość: Grzyb jadalny, smaczny.

Gatunki podobne to:
Zasłonak brodaty Cortinarius traganus Fr. z rdzawobrązową od zarodników strefą pierścieniową i z bulwiastą podstawą trzonu.
Aksamitka złota Phaeolepiota aurea (Matt.) Mre. o złotożółtym kapeluszu.

Inne nazwy: bedłka płachetka, bydlarka, turek, niemka, płachetka zwyczajna,kołpaczek,płachcianka, chochółka,czubatka, łuskwiak płachetka, kołpak, leśna pieczarka, szampion, rozeta pomarszczona, podbołotuszka, płachta, płachetka kołpakowa

Synonimy: Agaricus caperatus Pers. 1796, Cortinarius caperatus (Pers.) Fr. 1838, Dryophila caperata (Pers.) Quél. 1886, Pholiota caperata (Pers.) Fr., Togaria caperata (Pers.) W.G. Sm. 1908, Rozites caperatus (Pers.) P. Karst. 1879

Uwagi:Grzyb mikoryzowy. Znajduje się na liście grzybów dopuszczonych do obrotu handlowego. Często bywa zaczerwiony. Ponieważ grzyb jest silnie obciążony kadmem, a po uszkodzeniu reaktora w Czernobylu promieniotwórczymi substancjami, nie należy jeść większych ilości.

Opracowała: Joanna Gądek

Literatura
:
B. Gumińska, W. Wojewoda „Grzyby i ich oznaczanie” PWRiL, Warszawa 1983
E. Garnweidner „Encyklopedia kieszonkowa Grzyby” MUZA, Warszawa 2003
E. Gerhardt „Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik” KDC, Warszawa 2006
M. Fluck „Atlas grzybów, oznaczanie, zbiór, użytkowanie” DELTA, Warszawa
A. Dermek „Grzyby znane i mniej znane” PWRiL, Warszawa 1988
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku