Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow B arrow Błyskoporek promienisty
Błyskoporek promienisty
 Inonotus radiatus
(Sowerby) P. Karst. 1881

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: szczecinkowce - Hymenochaetales
Rodzina: szczecinkowcowate - Hymenochaetaceae
Rodzaj: błyskoporek - Inonotus P. Karst.


Owocnik jednoroczny, siedzący, przyrośnięty bokiem lub rozpostarto-odgięty, półeczkowaty, pozrastany z innymi dachówkowato w dużych skupieniach. O wymiarach 10-50(60) x 20-80(90) x 10-20 mm. Na przekroju trójkątny.

Kapelusz w kształcie konsolowaty. Powierzchnia nierówna, często guzkowata, przeważnie promieniście pomarszczona, niewyraźnie pręgowana, w młodości jedwabiście omszona, nieraz z brązowymi kroplami, później naga. Barwa początkowo morelowa, płowa lub kasztanowata, po wyschnięciu tabaczkowa do prawie czarnej. Brzeg jaśniejszy, szafranowożółty, cienki albo tępy, może być nieznacznie falisty i nieco powycinany; podginający się podczas wysychania.

Rurki jednowarstwowe. Długości 30 do 60(100) mm. W kolorze żółtobrązowawe, rudordzawe, umbrowocynamonowe, później płowe o srebrzyście oszronionych ostrzach, które początkowo są całe, później cienkie i frędzlowate.

Pory nierówne, koliste lub kanciaste, średnicy 0,15 do 0,3(0,4) mm (3 do 4 na 1 mm). Powierzchnia hymenoforu początkowo szarawosrebrzysta, później rudordzawa, w końcu kasztanowata, ciemniejąca po uciśnięciu, nierówna.

Miąższ grubości 1 do 10 mm. Najpierw wodnisty i korkowaty, po wyschnięciu korkowato zdrewniały, łamliwy, po przełamaniu promienisto włóknisty, mieniący się na przekroju. Zapach słaby, smak nieznacznie gorzki.

Zarodniki elipsoidalne, gładkie, z jednej strony splaszczone, ostro zakończone u podstawy, bez kropli. Początkowo bezbarwne, później słomkowożółte lub ciemniejsze, o wymiarach 4,5-7 x 3-4,5 µm. Wysyp bladożółtawy.

Występowanie: W lasach i zaroślach na osłabionych żywych i martwych pniach drzew liściastych, przede wszystkim na olszy, brzozie, leszczynie, również grabie, wierzbie, topoli i innych drzewach liściastych. Gatunek pospolity w Polsce. Od sierpnia do listopada.

Wartość: Grzyb niejadalny. Powoduje dość silną białą zgniliznę drewna.

Gatunki podobne:
- błyskoporek guzkowaty Inonotus nodulosus o guzkowatych kapeluszach wyrastających z płaskiej, przylegającej do podłoża części owocnika.
- błyskoporek szczotkowaty Inonotus hispidus, o powierzchni pokrytej sztywnymi włoskami, poszczególne włoski szczeciniasto-filcowatego owłosienia kapelusza są ściśle posklejane ze sobą w pęczki.
- błyskoporek płaczący Inonotus dryadeus, o półkolistych owocnikach, wydzielający krople żółtawego płynu.
- błyskoporek dębowy Inonotus dryophilus, o owocnikach kopytkowatych, które w centralnej części nasady kapelusza mają twardą, ciemniejszą i żółto żyłkowaną wkładkę o piaskowo ziarnistej konsystencji.

Inne nazwy: huba promienista, żagiew promienista, włóknouszek promienisty.

Synonimy: Boletus radiatus Sowerby 1799, Fomes variegatus Secr. 1833, Inoderma radiatum (Sowerby) Fr. 1880, Inodermus radiatus (Sowerby) Quél. 1886, Mensularia radiata (Sowerby) Lázaro Ibiza 1916, Microporus aureonitens (Pat.) Kuntze 1898, Microporus radiatus (Sowerby) Kuntze 1898, Ochroporus radiatus (Sowerby) J. Schröt. 1888, Polyporus aureonitens Pat. 1889, Polyporus coffeaceus Velen. 1922, Polyporus radiatus (Sowerby) Fr. 1821, Polyporus radiatus subsp. radiatus (Sowerby) Fr. 1821, Polystictus aureonitens (Pat.) Sacc. 1891, Polystictus radiatus (Sowerby) Fr. 1886, Trametes radiata (Sowerby) Fr. 1849, Xanthochrous aureonitens (Pat.) Pat. 1900, Xanthochrous radiatus (Sowerby) Pat. 1900

Uwagi: Gatunek mało zmienny.

Opracowanie: Joanna Gądek

Literatura:
S. Domański, H. Orłoś, A. Skirgiełło „FLORA POLSKA. GRZYBY. TOM III” PWN, Warszawa 1967
W. Wojewoda "Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski", IB PAN, Kraków 2003
E. Garnweidner "Encyklopedia kieszonkowa. Grzyby" MUZA SA, Warszawa 2003
B. Gumińska, W. Wojewoda "Grzyby i ich oznaczanie" PWRiL, Warszawa 1983
E. Gerhardt "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik" KDC, Warszawa 2006
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku