Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow P arrow Piaskowiec kasztanowaty
Piaskowiec kasztanowaty
  Gyroporus castaneus
(Bull.) Quél. 1886

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: borowikowce - Boletales
Rodzina: piaskowcowate - Gyroporaceae
Rodzaj: piaskowiec - Gyroporus Quél.


Kapelusz średnicy 25 do 120 mm. Najpierw kasztanowaty, później cynamonowobrązowy, z wiekiem słomkowy do ochrowego, młody półkulisty, potem wypukły, spłaszczony, z wiekiem czasem wklęsły, grubomięsisty; powierzchnia pilśniowata, potem gładka, w czasie suchym często popękana; brzeg ostry.

Rurki długie do 8 mm, najpierw białe, potem kremowe, w końcu żółtawe, przy trzonie krótsze, przyrośnięte lub prawie wolne, zatokowato wycięte.

Pory okrągłe, małe do średnich, podobnie zabarwione jak rurki.

Trzon 30 do 80 mm wysoki, 10 do 30 mm gruby, walcowaty do pałkowatego, nieforemny, z nieregularnymi zagłębieniami, jakby sękaty, zamszowo-pilśniowy, najpierw pełny, prawie watowato wypełniony, w stadium dorosłym pusty lub komorowaty, barwy kapelusza lub nieco bledszy.

Miąższ w młodości twardy, mięsisty, w stadium dorosłym kruchy, biały, niezmienny; o słabo wyczuwalnym smaku i zapachu.

Zarodniki bladosłomkowe, elipsoidalne, z kroplam, gładkie, wielkości 7-11,5 x 4,5-6 µm. Podstawki z 4 zarodnikami. Cystydy przy krawędzi porów wrzecionowate, a na powierzchni porów nieobecne. Wysyp kremowy lub ochrowożółty.

Występowanie: Od nizin po tereny podgórskie, w lasach liściastych i iglastych, zwłaszcza pod dębami na kwaśnych glebach, piaszczystych. Lubi cieplejsze rejony. Owocniki od lipca do października.

Wartość: Grzyb jadalny.

Ochrona: Znajduje się na czerwonej liście grzybów wielkoowocnikowych w Polsce ze statusem „R – rzadki”.

Gatunki podobne:
- piaskowiec modrzak Gyroporus cyanescens, o jaśniejszym kapeluszu i trzonie, silnie niebiesko nabiegający po uciśnięciu.
- borowik brunatny [podgrzybek brunatny] Boletus badius, delikatnie nabiegający niebieskawo po przekrojeniu.

Inne nazwy: grzyb dębowy, grzyb leszczynowy, grzyb piaskowy, podgrzybek, zajęczy grzyb, podgrzybek kasztanowaty, świniak kasztanowaty.

Synonimy:
Boletus castaneus Bull. 1788, Boletus cyanescens var. fulvidus (Fr.) Fr. 1821, Boletus fulvidus Fr. 1818, Leucobolites castaneus (Bull.) Beck 1923, Leucobolites fulvidus (Fr.) Beck 1923

Uwagi: Gatunek rzadki, charakterystyczny, trudny do pomylenia.
Znajduje się na liście grzybów dopuszczonych do obrotu handlowego i przetwórstwa w Polsce.

Reakcje chemiczne: Brak reakcji z NH3.

Opracowała: Marta Cioch

Literatura
:
M.Snowarski „Atlas grzybów”. Pascal, Bielsko-Biała 2005
M.Fluck „Atlas grzybów. Oznaczanie, zbiór, użytkowanie.” DELTA, Warszawa
E. Gerhardt „Przewodnik Grzyby.” MULTICO, Warszawa 2004
E. Gerhardt „Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik.” KDC, Warszawa 2006
P.Skubla „Wielki atlas grzybów”, Elipsa, Poznań 2008
M. Jordan "The Encyclopedia of Fungi of Britain and Europe" 2004
W. Wojewoda "Krytyczna Lista Wielkoowocnikowych Grzybów Podstawkowych Polski" IB PAN, Kraków 3003
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku

W internecie:
www.nahuby.sk
www.kaszuby.mikologia.pl
www.rysch.com/pilze
www.grzyby.pl