Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow O arrow Opieńka ciemna
Opieńka ciemna
 Armillaria ostoyae
(Romagn.) Herink 1973

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: pieczarkowce - Agaricales
Rodzina: obrzękowcowate - Physalacriaceae
Rodzaj: opieńka - Armillaria (Fr.: Fr.) Staude


Kapelusz średnicy 30 do 110 mm, najpierw półkulisty, później łukowaty, płaski. Powierzchnia sucha, cielista, rdzawobrązowa, czerwonobrązowa, gęsto pokryta odstającymi, ciemnymi łuseczkami; łuski z wiekiem odpadają same albo dają się łatwo zetrzeć.

Blaszki dość gęste, szeroko przyrośnięte do trzonu lub lekko zbiegające; barwy białawej, żółtawej, cielistej, z wiekiem z rdzawymi plamkami.

Trzon 40 do 120 mm wysoki, 10 do 20 mm gruby. Walcowaty, pałkowaty, u podstawy zgrubiały; barwy kapelusza lub jaśniejszy, w górnej części białawy, dołem rdzawy. Powierzchnia podłużnie włókienkowata, z dużymi resztkami białawej osłonki i brązowawymi kosmkami.

Pierścień gruby, watowaty, z ciemnymi kosmkami na ostrzu.

Miąższ twardy, sprężysty, białawy; w trzonie i na starość łykowaty. Zapach słaby, przyjemny, grzybowy; smak łagodny, po dłuższej chwili drapiący.

Zarodniki jajowate, gładkie O rozmiarach 7-9 x 5-6 µm. Wysyp biały, nieamyloidalny.

Występowanie: W lasach iglastych i mieszanych, zwłaszcza w świerczynach; na żywym i martwym drewnie, pniakach, korzeniach, u podstawy pni drzew iglastych, rzadko liściastych. Wyrasta w kępkach; od września do listopada. Częsta.

Wartość: Grzyb jadalny, bardzo smaczny. Do spożycia nadają się tylko kapelusze, najlepiej młode; w stanie surowym albo niedogotowana u osób wrażliwych może powodować zatrucia. Zaleca się wstępne obgotowanie owocników przez kilka minut i wylanie wody oraz gotowanie dłużej niż innych grzybów.

Gatunki podobne:
Opieńka miodowa Armillaria mellea jest bardziej żółta, jej pierścień jest żółtawy od spodu i rośnie tylko na drewnie drzew liściastych.
Łuskwiak nastroszony Pholiota squarrosa ma korzenny zapach i rdzawobrązowy wysyp.

Inne nazwy: opieńka pospolita.

Synonimy: Agaricus obscurus, Armillaria obscura, Armillaria polymyces, Armillariella ostoyae Romagn. 1970, Armillariella polymyces

Uwagi: Znajduje się na liście grzybów dopuszczonych do obrotu handlowego i przetwórstwa.
Gatunek bardzo zmienny, ale wszystkie gatunki opieniek są jadalne. Do niedawna wszystkie opieńki były zaliczane do jednego gatunku: opieńka miodowa w szerokim znaczeniu Armillaria mellea sensu lato. Opieńki wykształcają charakterystyczne, przerastające na znaczną odległość ściółkę i glebę, sznury grzybniowe, ryzomorfy, służące do zakażania korzeni drzew.

Opracowanie: Izabella Kulińska

Literatura
:
B. Gumińska, W. Wojewoda "Grzyby i ich oznaczanie", PWRiL, Warszawa 1985 P. Skoubla "Wielki atlas grzybów", Elipsa, Poznań 2007 E. Gerhardt "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik", KDC, Warszawa 2006
W. Wojewoda "Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski.", IB PAN, Kraków 2003
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku